NHỮNG BÀI THUỐC MẸO CHỮA TỔ ĐỈA

Bà nội tôi bị tổ đỉa phá hai bàn tay trong nhiều năm. Triệu chứng là nổi mụn nước khắp hai bàn tay cả lòng bàn tay và các ngón tay, đến mức không làm được gì cả, đặc biệt kiêng xà bông. Hình như tôi nhớ là đặc biệt nó nổi nhiều theo chu kỳ tuần trăng.

>>> Thuốc nam trị tổ đỉa tốt nhất hiện nay

Cóc trị tổ đỉa

Bà cũng đã chữa hết nhiều cách bằng các loại thuốc tây nam nhưng không được. lúc đó bố tôi mới quyết định một chuyến phiêu lưu dài ngày về nơi chốn xưa để tìm lại bài thuốc dân tộc mà bố tôi đã từng biết.

Đó là một vùng núi sâu xa của Huyện Thường Xuân tỉnh Thanh Hoá, nơi Liên đoàn địa chất của bố tôi đã từng đi qua để thăm dò từ những năm 1980.

Và cuối cùng bố tôi cũng đạt được mục đích và đã chữa lành cho bà nội tôi khoảng 8 năm nay, không hề có một dấu vết nào quay lại.

Tôi nghĩ đây là một bài thuốc hay và lại rất đơn giản, không hề tốn chút kinh tế nào, thời gian điều trị chỉ mất khoảng 10 ngày, thuốc bôi không hề đau đớn.

Về cơ bản bài thuốc như sau:

1 con cóc làm sạch, cho thêm một số tá dược khác (rất ít ), bọc đất sét và nướng giòn tan. Nghiền nhỏ là thành bài thuốc rồi sử dụng bôi vào các vị trí bị bệnh. Chỉ khoảng 03 lần làm thuốc là lành hẳn......

BỆNH TỔ ĐỈA DỄ TÁI PHÁT

Bệnh tổ đỉa ít đe dọa tính mạng nhưng có thể làm cho bệnh nhân đau, khó chịu, bất lợi trong sinh hoạt. Bệnh bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân, dễ tái phát, tiến triển nặng hơn nếu bệnh nhân vẫn còn tiếp xúc với yếu tố nguyên nhân.

>>> Thuốc đặc trị bệnh tổ đỉa

Tổ đỉa ở bàn chân. 

Tổ đỉa là một bệnh viêm da dạng chàm mãn tính, gặp ở cả nam và nữ, người lớn và trẻ em. Bệnh xuất hiện đặc biệt là vào mùa nắng, khí hậu nóng ẩm. Bệnh xuất hiện với tổn thương trên da có tính chất đối xứng hai bên. Về nguyên nhân đặc hiệu chưa được tìm ra. Tuy nhiên, một số yếu tố được đề cập có liên quan đến sự phát sinh bệnh, như: nhiễm vi trùng, vi nấm hay các tiếp xúc với một số hóa chất gây dị ứng từ bên ngoài trong lao động và sinh hoạt. Bệnh thường xuất hiện ở những bệnh nhân có cơ địa dị ứng.

Bệnh được biểu hiện bởi những tổn thương là những mụn nước chứa dịch trong, nằm sâu trong lớp bì (da), ngứa. Các mụn nước này ít khi tự vỡ. Các tổn thương xuất hiện trên da lòng bàn tay, bàn chân, mặt bên các ngón nhưng không vượt quá cổ tay hay cổ chân. Đây là một trong những đặc điểm quan trọng để nhận ra bệnh tổ đỉa.

Một số trường hợp do không được chăm sóc chu đáo hay sử dụng một số thuốc bôi không đúng, nhất là các cây cỏ không hợp vệ sinh... có thể làm cho tình trạng bội nhiễm xảy ra. Khi đó, các mụn nước chứa dịch trong trở thành các mụn mủ, trên vùng da phù nề, rỉ dịch và có thể xuất hiện các hạch viêm vùng lân cận.

Chính vì sự xuất hiện các tổn thương trên da có liên quan đến các yếu tố gây phát sinh bệnh (dị ứng, nhiễm trùng, nhiễm nấm) nên việc sử dụng kháng sinh, kháng nấm, kháng dị ứng là những vấn đề cần quan tâm trong điều trị. Việc điều trị, sử dụng thuốc cần được thực hiện dưới sự hướng dẫn, theo dõi của thầy thuốc. Các tổn thương tổ đỉa xuất hiện chọn lọc tại các vùng da bàn tay, bàn chân và các ngón là những vùng da tiếp xúc trực tiếp thường xuyên với các yếu tố bên ngoài nên bệnh rất dễ tái phát. Vì vậy, sử dụng thuốc bôi phù hợp với từng giai đoạn diễn tiến của bệnh, theo đúng hướng dẫn của bác sĩ là hết sức cần thiết. Bệnh nhân nên hạn chế chích vỡ các mụn nước, tự ý mua thuốc bôi hay đắp lá cây... nhằm phòng tránh các nguy cơ nhiễm trùng, xảy ra tình trạng kích ứng có thể làm cho bệnh trở nên phức tạp.

CÁCH CHỮA BỆNH TỔ ĐỈA ĐƠN GIẢN

1. Chẩn đoán.

- Vị trí: Tổ đỉa thường hay xuất hiện và phát triển ở 2 lòng bàn tay, lòng bàn chân (đầu ngón, mặt dưới, mặt dưới ngón, ria ngón, vòm lòng bàn tay, ô mô cái, ô mô út, vòm lòng bàn chân).

>>> Địa chỉ tin cậy khi bạn bị tổ đỉa

Ảnh  minh họa

- Tổn thương cơ bản: Mụn nước sâu, chìm dưới da, như khảm vào da, kích thước 1-2 mm, không tự vỡ.

Mụn nước phân bố rải rác hay thành từng đám, từng cụm.

- Triệu chứng cơ năng:

- Ngứa nhiều, nhất là về đêm.

- Hay tái phát, thường tái phát vào mùa hè.

- Do ngứa chọc gãi làm xuất hiện mụn mủ, vết chợt, bàn tay chân có khó sưng táy nhiễm khuẩn thứ phát, hạch nách, bẹn sưng ( tổ đỉa nhiễm khuẩn).

2. Thể lâm sàng.

- Tổ đỉa thể giản đơn: tổn thương là mụn nước sâu ở vị trí trên.

- Tổ đỉa nhiễm khuẩn: có mụn mủ, chợt loét, sưng viêm tấy.

- Tổ đỉa thể khô: lòng bàn tay chân có đảm đỏ róc vẩy.

3. Chẩn đoán phân biệt với các bệnh khác.

+ Ghẻ: 

Vị trí kẽ ngón tay, ngấn cổ tay.

Tổn thương là mụn nước đường hang.

Nhể khêu bắt được cái ghẻ.

Ngứa nhiều về đêm.

Có tính chất lây lan.

+ Eczema bàn tay, bàn chân:-

Vị trí thường ở mặt lưng (mu) bàn tay, bàn chân.

Đám đỏ, nên có mụn nước nhỏ, nông chi chít, tự vỡ.

Đám tổn thương chợt chảy dịch.

Lâu ngày liken hoá dày cộm.

4. Các biện pháp điều trị.

4.1. Theo kinh nghiệm dân gian.

Theo kinh nghiệm dân gian ta có rất nhiều phương thức để chữa trị bệnh, tuy nhiên tùy từng cơ địa của mỗi người mà tỷ lệ thành công khác nhau, có người khỏi, người không, có người thuyên giảm nhưng khi không áp dụng thì lại tái phát trở lại hoặc tái phát nhiều hơn trước. Hầu hết các phương pháp đều dùng các loại lá, cây trong tự nhiên. Những lá, cây này thường có chứa độc tính hoặc trong thành phần có chứa kháng sinh có tác dụng làm hạn chế sự phát triển của nấm hoặc có thể tiêu diệt nấm.

- Dùng lá trầu không:

Lấy lá trầu không vò nát, thêm một cục nhỏ phèn chua chừng đôi hạt lạc, cho vào thau chậu, đổ nước đun sôi nóng già vào hoặc có thể cho vào nồi, siêu rồi đun sôi sau đó mới đổ ra chậu, để bớt nóng rồi ngâm chân. Thường làm vào buổi tối trước khi đi ngủ, ngâm từ lúc nước còn nóng già tùy theo khả năng chịu nóng của mỗi người mà ngâm, ngâm ngập hết phần bị tổn thương, vừa ngâm vừa dùng chân hoặc tay chà sát lá trầu có trong thau (chậu) vào cùng bị tổ đỉa. Ngâm chừng 15 phút cho tới khi nước nguội hoàn toàn thì để ráo chân rồi đi ngủ (không rửa lại chân với nước thường nữa).

Cách làm này có tác dụng khoảng 50%, có người thì khỏi hẳn. Thường thì khi ngâm sẽ thấy giảm ngứa rõ rệt, sau khoảng 3 ngày thì thấy bong da cũ và giảm mụn. Làm liên tục khoảng 2 đến 3 tuần thì thuyên giảm. Tuy nhiên khả năng thành công còn tùy thuộc vào cơ địa mỗi người nên có người khỏi người không. Nếu bệnh nhân chưa có biện pháp nào tiện lợi hơn thì có thể thử ngay, vì ít nhất sẽ làm giảm ngứa trong thời gian ngâm.

- Dùng lá sim:

Lấy lá sim trên đồi về sắc cho đến khi đặc lại thì bỏ lọ dùng dần, bôi vào chỗ bị tổ đỉa mỗi tối. Phương pháp này cũng đã có nhiều người làm và có thuyên giảm.

- Dùng thân cây dọc (khoai nước, khoai bông):

Lấy thân cây dọc, bó lại thành bó nhỏ sao cho vừa tay cầm. Muối rang nóng ran, nổ lách tách thì úp bề mặt phần bị cắt vát của thân cây dọc sao cho mặt tiếp xúc với muối là nhiều nhất. Tắt bếp hoặc để nhỏ lử sao cho bề mặt dọc bị muối làm cho nóng già và bị chín mềm. Tắt bếp mang chảo muối để chỗ nào thuận tiện nhất. Tốt nhất là hơ bàn chân bị tổ đỉa trên bề mặt chảo để hơi nóng của muối bay lên, lấy dọc còn đang nóng chà sát vào vùng vị tổ đỉa, cứ như vậy chà nhẹ nhàng tránh bị bỏng. làm như vậy vào buổi tối bệnh sẽ thuyên giảm. Tỷ lệ khỏi hẳn tùy thuộc vào từng người.

- Ngoài ra còn có thể dùng rau dăm giã nát, vắt lấy nước để bôi hoặc rau dăm giã nát đun sôi rồi ngâm như với lá trầu không. Có thể làm tương ứng với một số loại lá khác như lá ổi, lá đào quả.

4.2. Chữa bằng tây y ở các bệnh viện da liễu.

+ Bôi các loại kem và mỡ: Sicorten, Lorinden, Halog, Diproson, Fucicort, Flucina…

+ Uống một trong các loại thuốc: Clarytine, Histalong, Hismanal, Zirtine, Cézil: Viên 10 mg, ngày uống 1 viên.

+ Nếu có bội nhiễm, nên dùng một đợt kháng sinh Erythromycin 0,5 g x 3-4 viên/ngày trong 5-7 ngày.

+ Hạn chế gãi hoặc chà xát lên vùng tổn thương.

Bạn có thể dùng thử lá rau răm giã nát rồi xát vào chỗ bị tổ đỉa ngày 2 lần, uống thêm các loại Vitamine, đặc biệt Vitamine C và A

HỎI ĐÁP VÌ SAO BỊ BỆNH TỔ ĐỈA

Tôi có các mụn nước ở kẽ ngón tay và lòng bàn tay rất ngứa, đi khám được biết là bị bệnh tổ đỉa. Vì sao tôi bị bệnh này? Chữa bằng cách nào?

Nguyễn Thị Mơ (Ninh Bình)

>>> Đánh bay tổ đỉa thật nhanh thật hiệu quả

Tổ đỉa ở lòng bàn tay

Tổ đỉa là bệnh rất hay gặp ở tay, tiếng Anh gọi là Pompholyx, hoặc viêm da mụn nước ở lòng bàn tay và bàn chân. Bệnh nhân thường có cơ địa dị ứng và bệnh thường xảy ra sau khi có stress. Như vậy bạn bị bệnh có thể do cơ địa dị ứng và gặp phải những stress trong cuộc sống. Triệu chứng của bệnh gồm các mụn nước trong, nhỏ, nằm rải rác ở hai bên của các ngón tay và ở lòng bàn tay, lòng bàn chân. Các tổn thương này có thể rất ngứa. Giai đoạn cuối các mụn nước khô và trở thành vẩy, nứt nẻ. Bệnh cần phân biệt với một số bệnh: mụn nước do nấm, cạo vẩy trên mụn xét nghiệm sẽ thấy sợi nấm; viêm da tiếp xúc dị ứng: có các mụn nước lan ra mu tay. Điều trị: dùng thuốc bôi steroid loại mạnh ở giai đoạn sớm của bệnh để làm giảm phát triển và cải thiện triệu chứng ngứa, làm nhanh lành các tổn thương vẩy, nứt nẻ giai đoạn sau. Bệnh vẫn có thể chữa khỏi. Bệnh nhân cần tránh mọi tác nhân gây kích thích da, nên đi găng tay bằng vải mỏng trong rồi mới đi găng tay bằng cao su hay nhựa khi làm các công việc như rửa bát hoặc làm công việc phải tiếp xúc với hóa chất. Phải bôi kem sau khi làm xong các công việc. Để điều trị đúng, bạn nên tuân thủ việc dùng thuốc do bác sĩ chuyên khoa da liễu khám và chỉ định.

BỆNH TỔ ĐỈA PHÒNG VÀ CHỮA THẾ NÀO

Cho đến nay, dù khoa học có những bước phát triển đáng kể trên nhiều lĩnh vực nhưng căn nguyên chính xác gây bệnh tổ đỉa vẫn chưa được đưa ra. Chính vì vậy, dường như các biện pháp điều trị cho những bệnh nhân mắc bệnh này chỉ dừng lại ở việc làm thuyên giảm triệu chứng. Tuy nhiên, người mắc bệnh tổ đỉa không nên quá lo lắng về những biểu hiện khi rầm rộ khi thoái lui của bệnh vì bệnh không lây truyền và có thể ngăn ngừa quá trình tăng nặng.

Vi khuẩn tụ cầu vàng gây nhiễm khuẩn da trong bệnh tổ đỉa.

Nguyên nhân của bệnh tổ đỉa cho đến nay chưa được xác định một cách chắc chắn bởi do nhiều nguyên nhân khác nhau và có thể gọi là rất phức tạp. Ở những bệnh nhân tổ đỉa người ta thường thấy có liên quan đến tiếp xúc với hóa chất trong công việc hằng ngày và tiếp xúc thường xuyên.

Tại vị trí của tổ đỉa, thường do tiếp xúc với xăng, dầu, các loại xà phòng, chất tẩy rửa (xà phòng giặt, xà phòng tắm, kem rửa mặt,…), nhựa, cao su (giày, dép, thắt lưng…), đặc biệt bệnh tổ đỉa thường gặp ở người có cơ địa dị ứng như hen suyễn, dị ứng da, viêm mũi dị ứng, nhất là cơ địa dị ứng của da… Người ta cũng hay gặp bệnh tổ đỉa ở những bệnh nhân có rối loạn thần kinh giao cảm, biểu hiện như ra mồ hôi ở gan bàn tay, gan bàn chân. Yếu tố môi trường cũng được đề cập tới như khói (khói thuốc, khói bếp).

Người ta cũng đã gặp những bệnh nhân tổ đỉa do da bị nhiễm khuẩn như mắc bệnh do nấm kẽ, đặc biệt là nhiễm khuẩn da do loại tụ cầu vàng (S. aureus). Một số loại thức ăn như tôm, cua, ốc khi người có cơ địa dị ứng ăn vào cũng có thể là những yếu tố làm xuất hiện hoặc tăng nặng bệnh tổ đỉa. Nói tóm lại, bệnh tổ đỉa có liên quan đến rất nhiều yếu tố cả bên trong và bên ngoài trên một cơ thể có tình trạng da đặc biệt dễ bị dị ứng.

Bệnh tổ đỉa tăng nặng ở những người tăng tiết mồ hôi

Bệnh tổ đỉa thường xảy ra từng đợt có khi không điều trị gì cũng tự khỏi rồi một thời gian lại xuất hiện. Biểu hiện ban đầu của bệnh là xuất hiện ngứa hoặc rát. Ngứa là một dấu hiệu (triệu chứng rất điển hình). Bệnh nhân cũng có thể có hiện tượng tăng tiết mồ hôi ở vùng da sẽ bị bệnh hoặc tăng tiết mồ hôi ở lòng bàn tay, bàn chân. Sau đó xuất hiện mụn nước. Mụn nước của bệnh tổ đỉa có màu trắng trong, kích thước của mụn nước không lớn vào khoảng trên dưới 1mm.

Đặc điểm của mụn nước là nằm sâu trong da, mật độ chắc, rất khó tự vỡ. Ít khi chỉ có một mụn mà có thể tập trung nhiều mụn nước kết tụ lại ở một vùng da làm cho da gồ lên nhìn hoặc sờ vào sẽ thấy rõ. Vị trí hay gặp nhất là ở lòng bàn tay, nhất là rìa ngón tay. Cũng có thể gặp ở lòng bàn chân, rìa các ngón chân nhưng tỷ lệ thấp hơn ở bàn tay, ngón tay. Mụn nước sẽ khô dần để lại vùng da dày sừng có màu vàng hơi đục và sẽ bong da. Mụn nước tổ đỉa ít khi tự vỡ vì chúng ở sâu trong da trừ khi chích, bóp, nặn.

Khi có các động tác này thì có nguy cơ bị nhiễm khuẩn nếu da vùng đó không sạch. Khi tổ đỉa nhiễm khuẩn thì mụn tổ đỉa sẽ sưng, đỏ, có thể có phản ứng toàn thân như sốt nhẹ, hạch vùng gần tổ đỉa (nách) hoặc bẹn có thể sưng lên, đau. Bệnh tổ đỉa không gây nguy hiểm đến tính mạng nhưng hay tái phát và việc điều trị khỏi hẳn cũng gặp không ít khó khăn. Bệnh tổ đỉa cũng không lây cho người khác, không có biến chứng gì nguy hiểm cho tính mạng người bệnh trừ khi bị bội nhiễm.

Không nên quá lo lắng khi bị bệnh

tổ đỉa

Khi bị bệnh tổ đỉa không nên bi quan cho rằng bệnh tổ đỉa không chữa được nhưng cũng không nên dùng thuốc không có chỉ định của bác sĩ. Vì vậy, khi nghi ngờ bị bệnh nên đi khám bác sĩ chuyên khoa da liễu để có thể xác định được nguyên nhân. Khi biết nguyên nhân thì việc điều trị sẽ gặp nhiều thuận lợi hơn. Nếu có liên quan đến hóa chất như xăng, dầu, xà phòng, nhựa, cao su, da (giày, thắt lưng) nên tránh không tiếp xúc. Luôn giữ vệ sinh da sạch sẽ, nhất là vùng có tổ đỉa để tránh nhiễm khuẩn.

Không nên gãi, nặn, chích làm vỡ mụn tổ đỉa (trừ khi có bội nhiễm mưng mủ, người ta có thể dùng dụng cụ vô khuẩn để chích, nặn mủ rồi dùng các thuốc sát khuẩn bôi vào, nếu cần thiết có thể dùng kháng sinh toàn thân khi có sốt do nhiễm khuẩn). Có thể dùng các dung dịch sát khuẩn da nhẹ như nước muối sinh lý, dung dịch thuốc tím 0,1% rửa, ngâm vùng da bị tổ đỉa để tránh hiện tượng bội nhiễm. Nếu dùng thuốc Đông y cũng cần lưu ý (nhất là dùng cho trẻ nhỏ) phải có sự kê đơn của thầy thuốc Đông y, không nên dùng thuốc theo sự mách bảo.

THUỐC ĐIỀU TRỊ BỆNH TỔ ĐỈA

Điều trị bệnh tổ đỉa là nhằm làm cho da lành như bình thường, nhưng bệnh có thể tái phát lại nếu hiện diện các yếu tố thúc đẩy bệnh như đã kể ở trên.

>>> Thuốc tốt nhất cho người bệnh viêm da cơ địa

Ảnh minh họa

Cũng như đối với eczema, điều trị tổ đỉa thường khó khăn. Hai yếu tố nhiễm khuẩn, dị ứng thường kết hợp. Tùy từng trường hợp, thày thuốc sẽ phải dùng đến các thuốc chống nhiễm khuẩn, chống nấm, chống dị ứng toàn thân hoặc tại chỗ. Phải điều tra các chất gây dị ứng để loại trừ. Nếu do rối loạn hấp thụ vitamin, cần bổ sung vitamin thích hợp ( vitamin PP, C, B6 ).

- Tránh bóc vảy, chọc lễ mụn. Nên rửa tay chân nhẹ, không cào gãi,làm xây xước các mụn nước đề phòng nhiễm khuẩn phụ. Không nên ngâm tay nhiều làm ẩm ướt lớp sừng, tạo điều kiện cho vi khuẩn và nấm phát triển mạnh hơn.

- Tránh tiếp xúc xăng dầu, mỡ, xà phòng, hóa chất, thuốc tẩy rửa. Khi cần phải đeo găng bảo vệ.

- Cắt ngắn móng tay và giữ khô, sạch da lòng bàn tay, lòng bàn chân

Điều trị tại chỗ

- Ngâm rửa tay chân với thuốc tím pha loãng 1/10.000có màu hồng.

- Chấm thuốc BSI 1% - 3% khi chỉ có mụn nước đơn thuần.

- Khi tổ đỉa đã nhiễm khuẩn có mủ hoặc bóng nước to thì chích cho vỡ ra, sau đó bôi thuốc chống nhiễm khuẩn như Milian, Eosine.

- Chiếu tia tử ngoại (Ultra violet) tại chỗ.

Điều trị toàn thân

- Uống thuốc chống dị ứng thông thường như: Chlopheniramine , Cetirizine, Loratadine…

- Dùng kháng sinh nếu có nhiễm khuẩn.

- Dùng thuốc kháng nấm nếu bị nhiễm nấm.

(Theo BV Đa khoa Hoàn Mỹ Sài Gòn)

NGUYÊN NHÂN GÂY BỆNH TỔ ĐỈA

Nguyên nhân gây bệnh tổ đỉa rất phức tạp. Dưới đây là một số nguyên nhân thường gặp:

Bệnh tổ đỉa

>>> Thuốc nào tốt nhất cho bệnh tổ đỉa

- Dị ứng với hóa chất trong sinh hoạt, trong nghề nghiệp như xăng, dầu mỡ, thuốc kháng sinh, xà bông thơm, xà phòng giặt, chất tẩy rửa, dầu thơm, xi măng, vôi v.v...

- Do nhiễm khuẩn trong khi làm việc, tiếp xúc với đất, nước bẩn.

- Dị ứng với nấm kẽ chân.

- Do tăng tiết mồ hôi tay chân liên quan đến rối loạn thần kinh giao cảm, làm việc trong môi trường nóng ẩm.

Những yếu tố sau đây có thể thúc đẩy tình trạng bệnh khởi phát hoặc nặng hơn:

• Yếu tố tại chỗ: chất tẩy rửa, xà phòng, dung môi, giày dép chật, chất liệu da, đổ mồ hôi nhiều…

• Yếu tố trong không khí: khói thuốc, lông chó mèo, đất bùn, mạt bụi nhà…

• Nhiễm trùng (tụ cầu vàng)

• Thức ăn: hải sản, trứng, thịt gà, bò, đậu phộng, đậu nành, đồ lên men, tinh bột…

ĐẠI CƯƠNG VỀ BỆNH TỔ ĐỈA

Tổ đỉa có tên khoa học là Dysidrose, là một thể đặc biệt của bệnh chàm, khu trú ở lòng bàn tay, bàn chân và rìa các ngón, Bệnh thường gặp ở tuổi từ 20 đến 40, nam nữ có tỷ lệ bằng nhau

>>> Lời khuyên cho bệnh nhân bị tổ đỉa

Tổ đỉa ở tay

Nguyên nhân bệnh rất đa dạng và phức tạp, một số yếu tố liên quan như dị ứng với hóa chất trong sinh hoạt, trong nghề nghiệp như xăng dầu, xà phòng, xi măng, do nhiễm khuẩn trong khi tiếp xúc với bùn đất, nước bẩn hay gặp nhất là do liên cầu trùng trong thể tổ đỉa nung mủ; do dị ứng với nhiễm nấm ở kẽ chân; do thay đổi thời tiết theo mùa, do ảnh hưởng của ánh sáng và nóng ẩm.

Biểu hiện bệnh tổ đỉa

Bệnh biểu hiện với sang thương là mụn nước khu trú ở lòng bàn tay, bàn chân, đặc biệt ở mé bên của ngón tay, lòng bàn tay, mặt trên - mặt bên và mặt dưới ngón chân, lòng bàn chân. Bệnh không bao giờ vượt lên mé trên cổ tay và cổ chân. Mụn nước ăn sâu vào thượng bì làm da nổi gồ lên, hình tròn, rải rác hay xếp thành chùm, sờ vào mụn nước thấy chắc, cảm giác như có một hạt gì nằm xen trong da, kích thước khoảng 1 - 2mm, có thể trở thành bóng nước nhất là ở lòng bàn tay, bàn chân. Các mụn nước thường xẹp đi và teo đét chứ không tự vỡ, thường có màu hơi ngà vàng, khi bong ra để lộ một nền da hồng, hình đa cung hoặc tròn, có viền vảy xung quanh. Kèm theo rất ngứa, càng gãi càng ngứa, bệnh thường kéo dài khoảng 2 đến 4 tuần, tróc vảy rồi lành và bệnh hay tái phát.

Triệu chứng

- Mụn nước màu trắng trong là triệu chứng chính, kích thước nhỏ khoảng 1mm, nằm sâu, chắc, khó vỡ, thường tập trung thành từng chùm hơi gồ trên mặt da. Đôi khi nhiều mụn nước kết tụ thành bóng nước lớn.

- Vị trí: 90% là gặp ở lòng bàn tay và các rìa ngón tay hoặc là chỉ gặp một trong hai chỗ đã nói trên, còn ở lòng bàn chân và rìa ngón chân thì ít gặp hơn. Tổn thương thường đối xứng và bệnh thường không bao giờ vượt quá cổ tay, cổ chân.

- Bệnh thường xảy ra từng đợt, trước khi nổi mụn nước thường có cảm giác ngứa, rát, một số trường hợp kèm tăng tiết mồ hôi. Mụn nước của bệnh tổ đỉa thường có xu hướng khô ít khi tự vỡ, rồi để lại một điểm dày sừng màu vàng đục, tróc da.

- Khi bị nhiễm khuẩn thì mụn nước hoặc bóng nước sẽ đục, sưng đỏ kèm theo sưng hạch bạch huyết ở vùng kế cận và người bệnh nóng sốt.

Bệnh tổ đỉa được các thày thuốc ngoài da coi như một loại chàm (eczema). Nhưng khác eczema, tổ đỉa chỉ nổi ở lòng bàn tay, lòng bàn chân và ria ngón tay chân, còn eczema thì có thể gặp ở bất cứ vị trí nào trên da. Mặt khác, mụn nước tổ đỉa thường to, sâu, chắc, khó vỡ hơn mụn nước eczema.

Cũng như eczema, tổ đỉa gây ngứa nhiều, bệnh nhân gãi, chà xát làm vỡ mụn nước, dễ thành nhiễm khuẩn phụ, sưng tấy, nổi hạch, có khi phát sốt. Bệnh tiến triển dai dẳng, hay tái phát theo chu kỳ (dân gian gọi là theo tuần trăng) thành mạn tính, kéo dài nhiều tháng, nhiều năm, trở ngại nhiều cho sinh hoạt, lao động nếu không được điều trị đúng đắn.

Nguyên nhân gây bệnh

Nguyên nhân gây bệnh tổ đỉa rất phức tạp. Dưới đây là một số nguyên nhân thường gặp:

- Dị ứng với hóa chất trong sinh hoạt, trong nghề nghiệp như xăng, dầu mỡ, thuốc kháng sinh, xà bông thơm, xà phòng giặt, chất tẩy rửa, dầu thơm, xi măng, vôi v.v...

- Do nhiễm khuẩn trong khi làm việc, tiếp xúc với đất, nước bẩn.

- Dị ứng với nấm kẽ chân.

- Do tăng tiết mồ hôi tay chân liên quan đến rối loạn thần kinh giao cảm, làm việc trong môi trường nóng ẩm.

Những yếu tố sau đây có thể thúc đẩy tình trạng bệnh khởi phát hoặc nặng hơn:

• Yếu tố tại chỗ: chất tẩy rửa, xà phòng, dung môi, giày dép chật, chất liệu da, đổ mồ hôi nhiều…

• Yếu tố trong không khí: khói thuốc, lông chó mèo, đất bùn, mạt bụi nhà…

• Nhiễm trùng (tụ cầu vàng)

• Thức ăn: hải sản, trứng, thịt gà, bò, đậu phộng, đậu nành, đồ lên men, tinh bột…

Điều trị

Điều trị bệnh tổ đỉa là nhằm làm cho da lành như bình thường, nhưng bệnh có thể tái phát lại nếu hiện diện các yếu tố thúc đẩy bệnh như đã kể ở trên.

Cũng như đối với eczema, điều trị tổ đỉa thường khó khăn. Hai yếu tố nhiễm khuẩn, dị ứng thường kết hợp. Tùy từng trường hợp, thày thuốc sẽ phải dùng đến các thuốc chống nhiễm khuẩn, chống nấm, chống dị ứng toàn thân hoặc tại chỗ. Phải điều tra các chất gây dị ứng để loại trừ. Nếu do rối loạn hấp thụ vitamin, cần bổ sung vitamin thích hợp ( vitamin PP, C, B6 ).

- Tránh bóc vảy, chọc lễ mụn. Nên rửa tay chân nhẹ, không cào gãi,làm xây xước các mụn nước đề phòng nhiễm khuẩn phụ. Không nên ngâm tay nhiều làm ẩm ướt lớp sừng, tạo điều kiện cho vi khuẩn và nấm phát triển mạnh hơn.

- Tránh tiếp xúc xăng dầu, mỡ, xà phòng, hóa chất, thuốc tẩy rửa. Khi cần phải đeo găng bảo vệ.

- Cắt ngắn móng tay và giữ khô, sạch da lòng bàn tay, lòng bàn chân

Điều trị tại chỗ

- Ngâm rửa tay chân với thuốc tím pha loãng 1/10.000có màu hồng.

- Chấm thuốc BSI 1% - 3% khi chỉ có mụn nước đơn thuần.

- Khi tổ đỉa đã nhiễm khuẩn có mủ hoặc bóng nước to thì chích cho vỡ ra, sau đó bôi thuốc chống nhiễm khuẩn như Milian, Eosine.

- Chiếu tia tử ngoại (Ultra violet) tại chỗ.

Điều trị toàn thân

- Uống thuốc chống dị ứng thông thường như: Chlopheniramine , Cetirizine, Loratadine…

- Dùng kháng sinh nếu có nhiễm khuẩn.

- Dùng thuốc kháng nấm nếu bị nhiễm nấm.

TỔ ĐỈA HAY CÒN GOỊ LÀ NGA TRƯỞNG PHONG

Đông y gọi bệnh tổ đỉa là nga trưởng phong (nếu bệnh ở bàn tay) hoặc thấp cước khí (nếu bệnh ở bàn chân). Biểu hiện chủ yếu của bệnh là các mụn nước nhỏ, sờ chắc ở bàn tay, bàn chân. Các mụn nước này thường xuất hiện ở mé bên, mặt sau ngón tay, lòng bàn tay; mặt bên, mặt trên và dưới các ngón chân, lòng bàn chân.

Tổ đỉa ở tay

Chúng không tự vỡ mà thường xẹp đi, sau đó bong vảy, nếu khêu sẽ thấy một ít nước sánh chảy ra. Kèm theo mụn nước là ngứa, nhiều hoặc ít tùy từng người. Các tổn thương không bao giờ lan lên quá cổ tay, cổ chân người bệnh.

Tổ đỉa thường phát, tái phát hoặc nặng lên về mùa xuân và mùa hè. Khi ngứa, bệnh nhân gãi làm vỡ các mụn nước, nếu vệ sinh không tốt sẽ dẫn đến nhiễm khuẩn, tạo thành các nốt mụn mủ, có thể gây ra các bọc mủ nếu nhiễm khuẩn lan rộng.

Sau đây là những phương thuốc trị liệu chứng tổ đỉa:

- Dùng một nắm lá đào tươi (50g) rửa sạch, giã nhỏ, đắp vào tổn thương, sau 30 phút tháo ra để thoáng, ngày đắp 2 lần.

- Lấy khoảng 100g lá móng tay rửa sạch, sắc trong 1 lít nước, ngâm tay chân bị bệnh trong 15-20 phút, ngày ngâm 2 lần.

Nếu ngứa nhiều nhưng không có hiện tượng nhiễm khuẩn, dùng bột đại hoàng (khoảng 15g gói trong vải mỏng, sạch) tẩm với rượu trắng xoa lên nơi ngứa.

Cho vài miếng thương truật lên bếp than hoa đang cháy nỏ, khi khói thuốc bốc lên, hơ vùng tổn thương trên khói thuốc.

- Ké đầu ngựa 20g, hy thiêm thảo 20g sao khô, sắc nước uống hằng ngày.

- Dùng thang thanh nhiệt tiêu viêm: huyền sâm 30g, liên kiều, thiên hoa phấn đều 16g; đơn bì, xích thược, mạch môn, ngưu tất, núc nác, hoàng đằng, chi tử, mộc thông đều 12g, cam thảo dây hay cỏ ngọt 8g. Sắc uống ngày 1 thang.

Có thể kết hợp các phương pháp trên trong cùng thời gian điều trị.

Để phòng bệnh tổ đỉa phát sinh hoặc tái phát, nên mang găng tay cao su khi tiếp xúc với các chất kích thích, bụi bẩn, nước bẩn. Giữ bàn chân khô ráo, thoáng mát nhất là về mùa nóng, đặc biệt là khe giữa các ngón chân. 

(Theo BS. Hoàng Xuân Đại – Sức khỏe & Đời sống

BỆNH SẼ TĂNG NẾU DÙNG FLUCINA KHÔNG ĐÚNG CÁCH

Flucina là thuốc rất quen thuộc trên thị trường với nhiều tên khác nhau như flucin, flucinol, flucivina, flucort...

>>BÁC SĨ GIỎI ĐÔNG Y HỌC

Tổ đỉa ở trẻ nhỏ

 được dùng tại chỗ để điều trị các bệnh ngoài da khác nhau như: tổ đỉa, eczema, viêm da, vẩy nến (ngoại trừ dạng vẩy nến lan rộng), liken phẳng, luput ban đỏ hình đĩa... Thuốc có tác dụng chống viêm, chống ngứa và tác dụng co mạch. Một số chế phẩm còn phối hợp với kháng sinh như neomycin để điều trị các nhiễm khuẩn ngoài da.

Flucina là thuốc rất quen thuộc trên thị trường với nhiều tên khác nhau như flucin, flucinol, flucivina, flucort... được dùngtại chỗ để điều trị các bệnh ngoài da khác nhau như: eczema, viêm da, vẩy nến (ngoại trừ dạng vẩy nến lan rộng), liken phẳng, luput ban đỏ hình đĩa... Thuốc có tác dụng chống viêm, chống ngứa và tác dụng co mạch. Một số chế phẩm còn phối hợp với kháng sinh như neomycin để điều trị các nhiễm khuẩn ngoài da.

Tuy nhiên, do không hiểu rõ về thuốc nên nhiều người bệnh đã dùng thuốc không đúng bệnh, ví dụ như dùng thuốc trong các bệnh trứng cá đỏ, nhiễm khuẩn ở da do vi khuẩn, nấm hoặc virut (Herpes, thủy đậu), hăm da... nên đã làm trầm trọng thêm các bệnh trên, thậm chí còn gây ra nhiều tai biến.

Cần lưu ý, kể cả khi dùng đúng bệnh thuốc cũng có thể gây một số tác dụng phụ không mong muốn như mẫn cảm, kích ứng ở chỗ bôi thuốc, gây teo da, vết rạn, nhiễm khuẩn thứ phát. Nặng hơn gây suy vỏ tuyến thượng thận, rậm lông (ít gặp hơn). Thuốc có nguy cơ tăng tác dụng phụ toàn thân và các phản ứng phụ tại chỗ nếu dùng thuốc thường xuyên, bôi trên diện rộng hoặc dùng trong thời gian dài cũng như khi điều trị các vùng da mỏng hoặc băng kín chỗ bôi thuốc. Người dùng cần ngừng thuốc nếu thấy kích ứng da hoặc viêm da tiếp xúc trong lúc điều trị.

DS. Hoàng Thu Thủy

TRỊ TỔ ĐỈA THEO CÁCH ĐƠN GIẢN NHẤT

Theo kinh nghiệm dân gian ta có rất nhiều phương thức để chữa trị bệnh, tuy nhiên tùy từng cơ địa của mỗi người mà tỷ lệ thành công khác nhau, có người khỏi, người không, có người thuyên giảm nhưng khi không áp dụng thì lại tái phát trở lại hoặc tái phát nhiều hơn trước. 

>>BÀI THUỐC TỐT NHẤT TRỊ TỔ ĐỈA

Tổ đỉa ở chân

Hầu hết các phương pháp đều dùng các loại lá, cây trong tự nhiên. Những lá, cây này thường có chứa độc tính hoặc trong thành phần có chứa kháng sinh có tác dụng làm hạn chế sự phát triển của nấm hoặc có thể tiêu diệt nấm.

-  Dùng lá trầu không:

Lấy lá trầu không vò nát, thêm một cục nhỏ phèn chua chừng đôi hạt lạc, cho vào thau chậu, đổ nước đun sôi nóng già vào hoặc có thể cho vào nồi, siêu rồi đun sôi sau đó mới đổ ra chậu, để bớt nóng rồi ngâm chân. Thường làm vào buổi tối trước khi đi ngủ, ngâm từ lúc nước còn nóng già tùy theo khả năng chịu nóng của mỗi người mà ngâm, ngâm ngập hết phần bị tổn thương, vừa ngâm vừa dùng chân hoặc tay chà sát lá trầu có trong thau (chậu) vào cùng bị tổ đỉa. Ngâm chừng 15 phút cho tới khi nước nguội hoàn toàn thì để ráo chân rồi đi ngủ (không rửa lại chân với nước thường nữa).

Cách làm này có tác dụng khoảng 50%, có người thì khỏi hẳn. Thường thì khi ngâm sẽ thấy giảm ngứa rõ rệt, sau khoảng 3 ngày thì thấy bong da cũ và giảm mụn. Làm liên tục khoảng 2 đến 3 tuần thì thuyên giảm. Tuy nhiên khả năng thành công còn tùy thuộc vào cơ địa mỗi người nên có người khỏi người không. Nếu bệnh nhân chưa có biện pháp nào tiện lợi hơn thì có thể thử ngay, vì ít nhất sẽ làm giảm ngứa trong thời gian ngâm.

-  Dùng lá sim:

Lấy lá sim trên đồi về sắc cho đến khi đặc lại thì bỏ lọ dùng dần, bôi vào chỗ bị tổ đỉa mỗi tối. Phương pháp này cũng đã có nhiều người làm và có thuyên giảm.

-  Dùng thân cây dọc (khoai nước, khoai bông):

Lấy thân cây dọc, bó lại thành bó nhỏ sao cho vừa tay cầm. Muối rang nóng ran, nổ lách tách thì úp bề mặt phần bị cắt vát của thân cây dọc sao cho mặt tiếp xúc với muối là nhiều nhất. Tắt bếp hoặc để nhỏ lử sao cho bề mặt dọc bị muối làm cho nóng già và bị chín mềm. Tắt bếp mang chảo muối để chỗ nào thuận tiện nhất. Tốt nhất là hơ bàn chân bị tổ đỉa trên bề mặt chảo để hơi nóng của muối bay lên, lấy dọc còn đang nóng chà sát vào vùng vị tổ đỉa, cứ như vậy chà nhẹ nhàng tránh bị bỏng. làm như vậy vào buổi tối bệnh sẽ thuyên giảm. Tỷ lệ khỏi hẳn tùy thuộc vào từng người.

-  Ngoài ra còn có thể dùng rau dăm giã nát, vắt lấy nước để bôi hoặc rau dăm giã nát đun sôi rồi ngâm như với lá trầu không. Có thể làm tương ứng với một số loại lá khác như lá ổi, lá đào quả.

LÀM SAO ĐỂ KHỎI BỆNH TỔ ĐỈA

Ở lòng bàn chân trái của tôi hay bị ngứa, nhiều khi ngứa dữ dội, nổi mụn nước. Khi trời nắng nóng thì ngứa càng tăng.

Tôi đi khám được bác sĩ cho biết tôi bị bệnh tổ đỉa. Xin hỏi quý báo, bệnh này có tự khỏi không, có lây cho người khác không?

Phạm Hoài Nam (Thái Bình)

>> Nơi trị tổ đỉa tốt nhất

Bệnh tổ đỉa là một dạng đặc biệt của eczema (chàm). Khi bị tổ đỉa, thường xuất hiện mụn nước ở mặt sau, mặt bên ngón tay, lòng bàn tay, mặt dưới, mặt bên các ngón chân, lòng bàn chân. Những mụn nước nằm ở trong lớp thượng bì, kích thước 1 - 2mm, không tự giập vỡ. Bệnh rất ngứa, nếu gãi hoặc chà xát thì ngứa càng tăng và mụn nước xuất hiện càng nhiều. Bệnh diễn biến trong vài tuần. Có thể mụn nước tự xẹp thành màu vàng rơm và bong vảy, để lại nền da non màu hồng. Có thể nó nhiễm khuẩn thành mụn mủ, gây cảm giác đau nhức.

Tổ đỉa ở chân

Cho đến nay, nguyên nhân gây bệnh này vẫn chưa được làm sáng tỏ nhưng các nhà khoa học nhận thấy, bệnh thường gặp ở những nơi bị ô nhiễm hóa chất như nước thải công nghiệp, thuốc trừ sâu, công nhân vệ sinh, công nhân cơ khí (tiếp xúc với dầu mỡ). Những yếu tố này tác động lên người có cơ địa dị ứng khiến bệnh phát sinh.

Ngoài ra, bệnh tổ đỉa đôi khi gặp ở những người có rối loạn thần kinh giao cảm, da bị nhiễm khuẩn như mắc bệnh do nấm kẽ... Có tác giả cho rằng thức ăn, nước uống có nhiều niken sẽ làm cho bệnh trở thành mạn tính. Bệnh tổ đỉa thường xảy ra từng đợt, có khi không điều trị gì cũng tự khỏi rồi một thời gian lại xuất hiện, bệnh cũng không lây truyền cho người khác.

Tuy nhiên, bạn cần chú ý, không nên gãi, chích nặn làm vỡ mụn tổ đỉa và nếu có sử dụng thuốc Đông y hoặc Tây y điều trị bệnh thì cần có sự chỉ dẫn của bác sĩ.

AloBacsi.vn (Theo Sức khỏe & Đời sống)